محمد حسين بن مهدى فراهانى
9
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
[ ديباچه ] بسم اللّه الرحمن الرحيم و صلى اللّه على سيدنا محمد النبى و آله الطاهرين و بعد ، از رسوم و عادات معاصرين است كه محض اظهار فضل و كمال اگر مطلب جزئى دارند به اين قدر مرقبات و مقدمات مىنگارند كه مطلب از ميان خواهد رفت . سخن مختصر روا ، مرقبات و مقدمات مطول نشايد و هزار بيت كتاب را دو هزار بيت ديباچه نبايد « خذ الغايات و اترك المبادى » « 1 » . و اين بندهء جانى محمد - حسين الحسينى الفراهانى را بىفضلى بر آن داشت كه اين ديباچهء سادهء مختصر نگاشت در عهد دولت شاهنشاه جمجاه اسلامپناه السلطان بن السلطان بن السلطان و الخاقان بن الخاقان بن الخاقان سلطان صاحبقران ناصر الدين شاه قاجار خلد اللّه ملكه و سلطانه . به خيال زيارت بيت اللّه افتادم و اين مسئله را با پير عمل به ميان نهادم . گفت در اين مقام اگر دم از ما و منى زنى و پارهء ملاحظات كنى وصول به اين سعادت مقدور نخواهد شد . گفت آسان گير بر خودكارها كز روى طبع * سخت مىگيرد جهان بر مردمان سخت كوش حديث « نجى المخففون » « 2 » را آويزهء گوش كردم و « سبكبار مردم سبكتر روند » را به ياد آوردم ، و خود را به خداى خويش سپردم و با كمال تجرد مصمم شدم جان و دل تو حافظا بستهء دام آرزوست * اى متعلق خجل دوم مزن از مجردى و اينك شروع به مقصود نمود به توفيق الملك الوودود .
--> ( 1 ) - از عبارات مشهور بين اهل علم و ادب . ( 2 ) - « نجى المخففون و هلك المثقلون » در كشف المحجوب هجويرى ، ص 473 ، منسوب است به حسن بصرى و در تذكرة الاولياى عطار ، چاپ نيكلسون ، ج 2 ، ص 52 ، منسوب به مالك دينار ثبت شده است .